Bugun...


Yrd.Doç.Dr. MEHMET SENA EKİCİ


facebook-paylas







MUŞ'TA ARAŞTIRMA HASTANESİ TALEBİ; MUŞ ŞİVESİ DERNEĞİ NE İSTİYOR?
Tarih: 25-03-2019 12:11:00 Güncelleme: 25-03-2019 12:11:00


Muş'ta bir çok sivil toplum kuruluşu vardır. Bunlardan birisi de MUŞ ŞİVESİ DERNEĞİ'dir. (1).Doğrusu hakkını vermek gerekir. Buna bir açıklama yapmadan önce 1994 yılında kuruluş çekirdeğini attığımız Muş'u Geliştirme ve Üniversite Kurma Derneğinin kuruluşunda yaşadıklarımı hatırlattı. Neredeyse benzer şeyler yaşanıyor. O dönemde başta siyasilerden olmak üzere, basit görenler, destek yerine başka davrananları başka yere yazdık. Görev nedeniyle Şanlı Urfa'ya gidince, 1998' de Resmi kuruluşunu yapıp faaliyete devam ettik. Muş Valiliğine, başka kurum ve politikacılara Üniversitenin gerekliliğini raporlamalar ve diğer katkılarla çalışmalar yaptık. Akademik düzeyde çalışmaların yanı sıra konunun siyasi ve halk ayağı da ihmal etmeden yürütüldü..
Nihayet 2007 yılında Türkiye'de her ile Üniversitenin kuruluşuyla talep bu tamamlandı. Şimdi benzer bir taleple piyasada çok sosyal ve medyada çalışmalarını canlı olarak sürdüren bir Derneği ele alacağız

MUŞ ŞİVESI DERNEĞİ VE YEREL KONULAR

Muş Şivesi Derneği Derneğinin ismiyle özdeşleşen bir hareket tarzıyla gündemde yer almıştır. Sanal alemde tanıtımının yanı sıra diğer sivil toplum kuruluşlarıyla da yakın bir ilişkiyle Muş ilinin sorunlarına yerel yöntem ağırlıklı bir şekilde yaklaşmaktadır. 
Konun bütünlüğüne girmeden sosyal Yardımlaşma, sağlık, eğitim ve diğer alanlarda aksayan hizmetlere dikkat çekmek veya takibini yapmak suretiyle ilin gündemine oturmuş durumdadır. Genellikle izleyici ve takipçi kitlesi gençlerden oluşmaktadır. Politikada ve bürokraside beklentileri olanların da sıklıkla ziyaret veya takip ettiği Dernek, izlendiği kadarıyla herhangi bir şahsi beklentiyle hareket etmeden ilin sorunlarını ön planda tutmaktadır. Belki de güven ve inandırıcılığını da buradan almakta ve sürdürebilir hale getirecektir. Aksi takdirde güven kaybına uğrayarak, inandırıcılığını kayıp edecektir. Bu vesile ile ardındaki güçlü kamuoyu desteğiyle gerçekleştirebileceği hizmetlerden yoksun kalacaktır, bu da toplum adına büyük bir kayıp anlamındadır. Medyada izlendiğinde, gerektiğinde Muş dışındaki alanda bu talepleri politikacı, Bakan ve üst düzey bürokratlara daha yakın bir zeminde anlatabilmenin yollarını aramaktadırlar (*)
Çalışma alanlarından birisi de, sosyal yardımlaşmadır, ihtiyaç sahiplerinin öncelikle tespitini yapılmasıdır. Söz konusu ihtiyaç sahiplerini gerek kişisel gerekse aile boyutunda tespit edip, ilgili makam, kişi ve kuruluşlarla irtibata geçilerek sorunların doğru teşhisi yapılmaya çalışmaktadır. Bundan sonraki ayağı ise, tespit edilen sorunun telafisi yönündedir. Organizasyon, profesyonel olmamakla birlikte samimi ilişkiler ön plana geçmektedir. Çalışma konusunda ağırlık noktası da buradadır. 
Sosyal yardımların son ayağı ise, gerçekleştirmedir. Gerçekleştirmeye çalışılan konuda, kişinin, ailenin ve kuruluşların itibar ve onuruna bir gölge düşmeyecek şekilde özen gösterilmektedir (**)
Muş'taki sosyal yapı dikkate alındığında, bu tür konuları işlemek hem kolay ve hem de zordur. Zira, akraba ve komşuluk ilişkileri yakın olduğundan işin idari ve sosyal boyutunda yetkililere dokunmanın o kadar kolay olmadığını kabullenmek gerekir. Bu durum da çözüm bekleyen sorunların ertelenmesine ve bazen de çözülemeden bir başka bahara kalmasına neden olmaktadır.
Ekonomik ve sosyal gelişmişlik kriterlerine göre Türkiye'nin sonuncu ili olması, burada yaşayanları psikolojikmen de olsa etkilemektedir. Dolayısıyla bu durum dışarıya göç veren bir konuma getirmiştir. İnsanların mevcut düzenlerini bozmaları ve yeni bir düzen kurmaları o kadar kolay olmasa gerek. Yeni bir düzen kurmak her yönüyle ki terk edilen yerde yeni yerleşim yerinde de uyum konusunda sorun çıkarmaktadır. Muş bu konuda sürekli göç veren konumda olduğu için, söz konusu etkisi başta terk ettiği Muş'ta, daha sonra da yerleştikleri yerlerde görülmektedir. Kişi başına düşün gelirin düşüklüğü toplumda bir güvensizlik ve ümitsizliğe itmektedir. Güvensizlik, siyaset kurumuna ve bürokrasi başta olmak üzere toplumun diğer kesimlerine de yayılmaktadır. Kamunun başarısızlığında yatan temel faktörler burada yatmaktadır. Kamu kaynaklarının gerek dağılımında, gerekse kullanımında adalet ve liyakat prensibine dikkat edilmesinin gereği burada ortaya çıkmaktadır. Kamu kaynaklarının Muş'a' tahsisinden sonra, kullanımında dikkat edilmemesi ve bunun denetlenmeyişi memnuniyetsizliklere, kırılmalara ve tepkilere neden olmaktadır. Bu tepki alttan üste doğru zincirleme olarak görülmekte ve kurumlara olan güveni sarsmaktadır. (***)

ARAŞTIRMA HASTANESİ TALEBİ

Gelişmişlik endeksleri ne göre sıralamada Türkiye’nin son sırasında yer alan Muş,un Cumhuriyet tarihi boyunca sorunlarının ciddi anlamda dikkate alınmamış olması bugüne taşınmıştır. Siyaset kurumunun etkisi bürokrasi ve halk temelli nedenler araştırılabilir.
Sağlık talebi olan, Araştırma Hastanesinin gerekliliği üzerinde durulduğunda bazı nedenler şu şekilde sıralanabilir. 
Göç veren bir il olmasına rağmen dört yüz on bin (410 00) kişinin altına düşmeyen bir nüfus potansiyeline sahiptir. En uzak ilçesi Malazgirt 130km , Varto 60km ve en yakın ilçesi Hasköy İl merkezine 18 km dir. Yaz mevsiminde beslenme ve çevre şartları başta olmak üzere , sağlıksız su ve diğer nedenlerden kaynaklı çocuk ishalleri vb hastalıklar sıklıkla görülmektedir. Sağlıkla ilgili diğer verilere bakılabilir. Kişi başına düşen yatak, doktor ve diğer ölçülerde ülke sıralamasında yeri. Bir diğer deyimle, doktor ve yatağa düşen hasta sayısı şeklinde de ifade edilebilir. Çocuk doğum ve ölümleri. .Sayısal yeterliliği olan kriterlerin kalite düzeyi sorgulanabilir. Mesela hasta memnuniyeti ölçüsü nedir?.. Kişiler haklarını ne ölçüde bilmekte ve kullanabilmektedirler?
Muş'ta yapılan yeni devlet hastanesi, başta Doktor, uzman personel ve kaliteli cihaz olmak üzere sağlık sektöründe sorunları çözmede ne kadar etkilidir? Özellikle Doktorların bu konudaki talepleri nelerdir? Zira hastaların sağlık hizmetinden yararlanmalarının doktor boyutunun dikkate alınması gerekmektedir. İki taraflı, hasta doktor ilişkisinin sağlık hizmetindeki kaliteyi düşürmemesi gerekmektedir.
Zira doktor, gerek personel gerekse tıbbi cihaz bakımından ihtiyaç duyulan bulunmazsa sağlık hizmetinin olması gereken düzeyde gerçekleştiremez. İşte bu nedenle Muş'tan başta çevre illere olmak üzere büyük sağlık merkezlerine hasta sevki yapılmaktadır. Hasta sevkinin dışarıya yapılmasının risk ve maliyetleri incelendiğinde, direkt ve dolaylı sonuçları sıralanabilir. Hastanın hayat riski, ailesinin buna bağlı maliyetleri düşünüldüğünde daha alt faktörler görülebilir. 
Muş'tan yakın illere hasta sevki yapılırken ihtisas hastanesinin bulunduğu sağlık merkezleri :
Van: 250 km
Elazığ :250km
Diyarbakır ;280km
Erzurum: 250km
Bu durumda Muş ili merkezde bulunan bir coğrafik konuma sahiptir. Hastaların sevk işlemlerine bağlı olarak yaşanılan zorluklar ve aile bütçesini olumsuz etkileri düşünüldüğünde, Araştırma Hastanesinin kurulmasında gereklilik ortaya çıkmaktadır. 
Araştırma hastanesinin kurulmasında dikkate alınan kriterlerden, öncelikle kamu kaynaklarının tahsisinde, Fayda /Maliyet Analizi sonucu değerlendirmeye esas alınmaktadır. Yani faydasının maliyetini aşması halinde o kamu yatırımına karar verilmektedir. Kamu yatırımlarına karar verilirken dikkate alınan kriterlerden ekonomik, mali ve sosyal kriterlerdir. Hem fayda hem de maliyet boyutu bu kriterlere göre olmaktadır. Başta hasta potansiyeli ve nüfus olmak üzere bir kaç ölçüde göre dikkate alındığında Fayda da düşük bir sonuç çıksa da sosyal Faydanın çok yüksek değere sahip olduğunu ve kurulmasında etken olabileceği ileri sürülebilir Ayrıca Araştırma hastanesinin kurulmasının beraberinde getireceği faydalarından diğer yatırımlar için de teşvik edici bir özelliğine sahip olmasıdır. Eğitimli ve uzman kişilerin ile gelmelerinde ekonomik ve sosyal yapıda değişmelere neden olur. Yatırımcılar için diğer sektörlerde cazip alanlar açılır ve yeni yatırımlar yapılabilir. . 
Yeni yatırımların ilde devreye girmesi, ekonomi de çarpan ve hızlandıran etkisiyle faydası milli gelirde katlanarak ortaya çıkar. Aynı zamanda Muş gibi genç nüfusun yoğun olduğu bir ilde istihdam alanında olumlu sonuçlar elde edilebilir.
Sağlıkta kalite yükselmesi moral ve motivasyon yönünden fayda sağlayacaktır. Zira, hasta sevklerinde yaşanan mağduriyetlerin ekonomik ve sosyal boyutu, düşük gelir diliminde olanları biraz daha zora sokmaktadır.
Sağlıkta başta ağır vak'alar ve diğer hastalar çevre illerden özellikle Elazığ Malatya ve Diyarbakır olmak üzere büyük illere sevk edilmektedir Bunun da her alanda ağır maliyetlere neden olmaktadır
.
ARAŞTIRMA HASTANESİ TALEBİNDE SİYASİ BOYUT

Bir kamu kuruluşu niteliğindeki Araştırma hastanesinin kurulabilmesi için olayın devlet bütçesi boyutunun hatırlatılmasında fayda vardır. Devlet bütçesinde gelir ve giderlerin tabi olduğu sürece tabidir. Siyasal süreç buna karar verir. Yani hangi yıl bütçesinde yapılmasına karar verilirse, o yıl ödenek tahsisine tabi olur. Ancak bütçe kanununu gereği bir harcamanın yapılması suretiyle bir yatırım gerçekleşebilecektir. 
Dolayısıyla meclisteki kanunlaşma sürecine tabidir. Hal böyle iken toplum adına böyle bir talepte bulunan MUŞ ŞİVESİ DERNEĞİ bu talebini başta siyasiler olmak üzere çeşitli makam ve kişilere iletmekle bir kamuoyu oluşturmuştur. Hatta gerilere gittiğimizde çeşitli politikacılar meydanlarda bununla ilgili sözler de vermişlerdir. Ancak gerçekleşmesini bu taleple ilgili bütçe süreci kısmını bilgi eksikliğinden atlamışlardır. Söz konusu Dernek yetkililerine, bu talebin yakın tarihte gerçekleşeceğini ifade etmişlerdir. Oysa bütçe süreci gerçeği dikkate alınmamış olması ve topluma böyle bir beyanında verilmiş olması yerel anlamda siyasetçiler için gelecekte zor bir süreci yaşatabilir. Yatırım programına alınmamış bir yatırım için bu şekilde verilmiş cevaplar seçmen nezdinde düşündürücü olur. Söz konusu derneğin bu konuda ilin vekilleri ve çeşitli zamanlarda diğer siyasilerin vaadlerine dair beyanları vardır. 

SONUÇ

Araştırma hastanesinin kurulmasında kamusal faydasının ön planda tutulduğu ve esas aldığı için insan sağlığının ne denli önemli olduğunun ve sağlıklı bir toplumun gerekliğinden yola çıkarak kurulmasına karar verilir. Sağlık faydası başta olmak üzere çok yönlü faydası dikkate alınarak kamu kaynaklarının etkin kullanımı gerektirecek şekilde başta idarenin denetimi olmak üzere tüm faktörler devreye sokulmalıdır.

KAYNAK VE DİPNOT
-------------------------
(1) Muş Alparslan Üniversitesi, İ.İ.B.F. İKTİSAT BÖLÜMÜ, İktisat politikası öğretim üyesi
(2) Dernek Başkanı temsilen söz konusu talebi, Sayın Cumhurbaşkanımız’ın 25/3/2019 tarihinde Muş programında dile getirmesi beklenmektedir. Muş'u Geliştirme ve üniversite Kurma Derneği olarak bu talebi desteklemekteyiz. 
(*) Muş dışındaki illerde çekilen görsel ve yazınsal çalışmalara bakılabilir. 
(**) Basındaki izlenimleri dikkate alındığında ; fotoğraf ve kimlik konusunda böyle bir sonuca varıldı.
(***) Seçilmiş siyasilere ve mevcut bürokratlara, parti teşkilatındaki yetkililer



Bu yazı 587 defa okunmuştur.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
  • KÖYLERİMİZ
    KÖYLERİMİZ
  • Bebişler
    Bebişler
  • FANTASTİK
    FANTASTİK
  1. KÖYLERİMİZ
  2. Bebişler
  3. FANTASTİK
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • EMANÊ MÜTHİŞ PERFORMANS
    EMANÊ MÜTHİŞ PERFORMANS
  • EMANÊ VE DENGBÊJ KAZO
    EMANÊ VE DENGBÊJ KAZO
  • BULANIK GÜLÇİMEN
    BULANIK GÜLÇİMEN
  • MATRİX HASAN
    MATRİX HASAN
  • HDP MUŞ MİLLETVEKİLİ ADAY ADAYI
    HDP MUŞ MİLLETVEKİLİ ADAY ADAYI
  • BULANIK
    BULANIK
  1. EMANÊ MÜTHİŞ PERFORMANS
  2. EMANÊ VE DENGBÊJ KAZO
  3. BULANIK GÜLÇİMEN
  4. MATRİX HASAN
  5. HDP MUŞ MİLLETVEKİLİ ADAY ADAYI
  6. BULANIK
VİDEO GALERİ
YUKARI