Bugun...


Yrd.Doç.Dr. MEHMET SENA EKİCİ


facebook-paylas







MALAZGİRT
Tarih: 26-08-2019 17:29:00 Güncelleme: 26-08-2019 17:29:00


 

Malazgirt, şu an itibariyle Muş ilinin nüfus bakımından ikinci büyük ilçesi konumundadır. (1)Birkaç yönüyle ele alınmaya değer bir yerdir

A-DEĞİŞİK NEDENLERLE OLUMLU VE OLUMSUZLUKLAR

. Değer dediğimizde hangi açıdan ne kadar değere sahiptir bilinmesi gerekmez mi? Bu sefer kriterler devreye girer. Öyle ya tarihi değerlerini ortaya koyabilmek için sözkonusu kriterlerin uygulanması gerekmez mi? 
Aynı şekilde coğrafi ve iklime dayalı özelliklerinin de kriter süzgecinden geçirilmesi gerekmektedir. Kriter süzgecinden geçirebileceğimiz o kadar konu var ki, bunların hepsini burada belirtmenin zorluğuna da işaret etmek gerekir. Eğitim, ulaşım turizm vs.
Başta tarihi öneminden başlamak zanımca öncelik sıralaması itibariyle önemlidir. Zira kendi önemi bu konuda ortaya çıkmıştır.

Yani tarihi itibariyle Malazgirt önem kazanmış ve bu önemini yitire yitire günümüze kadar gelmiş bulunmaktadır. Söze tarihten başlamışken tarihi açıklamaya devam etmekte fayda vardır. Anadolu kapılarının açılması. Hakim yönetim Bizanslılar iken, Alparslan komutasındaki ordu burayı nasıl fethetti? Neden fethetti? Tarihi bilgiler ışığında bilgilerimizi yeniden ve samimane bir şekilde analiz edecek olursak, Bizanslılardan çok daha az sayıda askere sahipken bölgede mevcut islam toplumundan yardım ve destek almak kaydıyla zafere ulaşılabilmiştir . 
Demek burada belirli bir Müslüman kitle hali hazırda vardır ve destekleri alınmak suretiyle fethedilebilmiştir
Bir kapı açılmış oldu Anadolu'ya. bu da.1071 yılında 26 Ağustos cuma günü yapılan Savaşla kazanılmıştır.Tarihi inceliklere dalmadan, idari ve kalkınm yönüyle ele almakta fayda vardır.
Malazgirt, coğrafik olarak ova ve su kaynaklarına sahip murat nehrinin geçtiği bir bir yerdir.. Doğu Anadolu iklimi hakimdir.
Turizm potansiyeli olmakla birlikte tarihi varlıklara gereken önem verilmediğinden fiili bir turizm potansiyeli oluşturmamıştır.
Ayrıca kış ve yayla turizmi potansiyelleri de değerlendirilememiştir.

1-EĞİTİM
------------
Eğitimin devlet eliyle karşılandığı günümüzde, ekonomik ve sosyal geri kalmışlık yüzünden genel anlamda eğitim geri kalmıştır. .Yarı kamusal mal ve hizmet grubunda değerlendirilen eğitim ve sağlık hizmetleri yeterli düzeyde bir talep potansiyeline ulaşamamıstir. Dolayısıyla yarı kamusal grupta olmasına rağmen kamusal ağırlık yani kamu payının bunların üretiminde yüksektir.

2-TARIM VE HAYVANCILIK
-----------------

Tarım ve hayvancılık potansiyeli yüksek bir alandır. Ama modern tarım ilkeleri uygulamadan fayda /maliyet analizine dayalı olmadan yapılan tarımsal faaliyetlerden yüksek verim elde edilmemektedir. 
Şehir dışına sürekli göç vermektedir. Göç nedenleri değişmekle birlikte(2) geri kalmışlık sorununa dayalı nedenler birinci sırada gelmektedir. Bilhassa tarihi misyonunu dayalı ciddi bir planlama yapılmamıştır. Planlamaya dayalı olmaksızın yine ciddi bir kalkınma çabasına girilmemiştir. 
Bunu edebiyatta bir sözle ifade edebiliriz" "Orda bir köy var uzakta, gitmesek de gelmesek, de o köy bizim köyümüzdür" misalinde olduğu gibi..
Mesela tarihi yapılar korunmamıs, buraya ait bulunulan da Başka müzeler'e(3) gönderilmiştir.

3-SANAYİ
--------------
Kalınmadan öncelikli Bölgelerde yer almakla birlikte yeteri miktarda teşvikli/teşvikli yatırımlarda pay almamaktadır. Yatırımcılar burayı cazip bir yer olarak görmemektedirler. Sınırlı sayıda hibe programı kapsamından yararlanmsktadirlar. Küçük bir sanayi sitesi bulunmaktadır. Yatırım için gerekli olan alt yapı hizmetleri bulunmamaktadır. Ucuz enerji ve arsa temini sağlanamamaktadir. Dışarıya göç yaşanmaktadır. Zaman zaman siyasi istikrarsızlık tan yaşanan güvensizlik yaşanmaktadır.

4-ULAŞIM

Muş Malazgirt devlet yolu genişletilerek yeni standartlara uygun yapılmamıştır. Aynı zamanda Malazgirt -Patnos yolu da 40 km'lik bir mesafe olmakla birlikte virajlı ve dar bir yoldan ibarettir.
Programa alınmış olmakla birlikte Malazgirt misyonunu gereklerine uymamaktadır.
İlçe değişik sektörlerde milli gelirden almasi gereken payı alamamıştır. 
Malazgirt - Ahlat ve Malazgirt - Adilcevaz yolu tam olmamakla birlikte açık bulunmaktadır.

Son dönemlerde Eğitim ve sağlıkta gözle görülebilir İlçe merkezinde yatırımlar olmakla birlikte yeterli ve kaliteli olmamaktadır. Yapılan yatırımların standartlara uygunluğu denetimden uzaktır. Böylelikle kamusal kaynaklar etkinlik ve verimlilik kriterlerine uymamaktadır.

B-KALKINMA İĆIN ALTERNATİFLER

1-BİRİNCİ ALTERNATIF:
MALAZGİRT İL OLSA

İl olması halinde, Malazgirt önemli bir konuma gelebilir. Çanakkale misali yılın her gününde Turizme açık hale gelebilmesinin yolu il olmasıyla sağlanabilir mi?
Mesela Muş'a 130 km uzaklığı olan Malazgirt ilçesi, Bulanık'a 27 km ve Patnos'a 40km uzaklıktadır. 
Aynı zamanda kültürel miras ortaklığıyla Ahlat çok yakındır bu vesile ile Ahlat ve Adilcevaz da bağlanabilir. 
Bulanık ilçesi Malazgirt'e bağlanırken, Cankurtaran köyünden sonra diğer köyler ve Erentepeye bağlı köyler de Muş'a bağlı Erentepeye ilçesi olarak düşünülebilir .
Diğer yandan Erzurum'un Karaçoban ve Ağrının Patnos ilçesi de Malazgirt'e bağlanabilir. Dolayısıyla Bulanık, Patnos, Adilcevaz, Ahlat, Karaçoban ve merkez ilće olmak üzere 6 ilceden oluşan Malazgirt ili oluşur.

Buna karşılık Muş iline;
Diyarbakır'ın Kulp ilçesi 80 km
Erzurum'un Hınıs ilçesi 100km
Bingöl'ün Solhan ilçesi 60 km lik bir mesafe bulunmaktadır. 1936 yılı öncesi sözkonusu yerler idarî olarak Muş ili kapsamindaydılar.

Ayrıca Erentepeye ilçesi adıyla, Erentepe beldesine yapışık Gülçimen köyü, 3km de Esenlik köyü, 1.5km Günbatmaz köyü olmak yeni ilçe kurulabilir. Muş'a bağlı yeni bir ilçe oluşturulabilir ki bu da Muş'a 70 km uzaklıktadır. 
Böylelikle Muş ili ;
Erentepe, Korkut, Hasköy, Varto, Hınıs, Solhan ve Kulp ve Muş merkez ilçe olmak üzere 8 ilçe şeklinde düzenlenmiş olur.
Yeniden düzenlemeyle gerek coğrafik gerekse Kültürel yakınlık bakımından uyumlu bir düzenleme olabilmektedir.

Bu tür düzenlemeyle idari yapılanmanın verimlilik kıstasları da dikkate alındığında olumlu bir sonuçla karşılaşılabilir ..
Muş ili için kayıp edilen nüfus, diğer ilçelerle telafi edilirken(4), bağlanacak ilçelerle Malazgirt önemli bir il haline gelebilecektir.
Bu durumda il konumundan dolayı il merkezini besleyerek tarihi ve ekonomik kaynaklarla verilmesi gereken önemi yakalayabilecektir. Belki de tersine göçe neden olabilecektir ki, yatırımcılar için cazip hale gelebilir. Dolayısıyla kamu yatırımlarının tam kapasiteyle çalışması kamu kaynaklarının israfinın önüne geçilmesi sağlanabilecektir.

Kamu yatırımlarında çarpan ve hızlandıran etkisiyle verimlilik ve istihdam alanında dolayısıyla milli gelir artışına neden olabilir.

2- II. ALTERNATİF
MEVCUT DURUM KORUNSA

Malazgirt' in ilçe konumunun korunmasına hizmetlerde iyilestirmenin sağlanmasıdır. Bu alternatifte de ulaşım ağının kalitesinde iyileştirme sağlanması, göç sorununa çözüm bulunmasıdır. 
Sözkonusu İlçeler bu kez Muş'a bağlamak suretiyle nüfusu ve coğrafyası geniş büyük bir il düşünülebilir. Ama bu kez ihmal ve kötü yönetimin dışında tutulmaktadır kaydıyla gelismislikte kalite standartlarına uygun bir il elbetteki arzulanan alternatiflerdir.

Tüm sektörlerde fayda /maliyet analizinden yararlanılarak sosyal fayda kriterinin biraz daha ön plana çıkarılmasıyla açık olan alanların iyilestirilmesidir. Hükümet politikalarında iyileştirici, denetime ağırlık veren ciddi bir yeniden yapılandırma ve güvene dayalı politikalar hayata geçirilmelidir. 
Eğer ciddi bir planlama - proğramlama olmaksızin mevcut durumla devam edilecek olursa, Malazgirt 2071 de de aynı olur.

3 -SONUÇ

Gerek birinci alternatif gerekse ikinci alternatifini düşünülmesi halinde Malazgirt e gereken tarihi sosyal ve ekonomik değerin verilmesi ve bu değerin planlama aşamasından fiili gerçekleşme aşamasına geçmesi hedeflenmelidir. Yoksa siyasal bir idari yapılanma düşüncesinden uzak bir proje talebinden ve tasavvurundan ileri gitmemektedir.
Amaç verimlilik, etkinlik ve diğer yandan da bölgelerarasi kalkınmada adaletin sağlanmasıdır. 
Yılın bir gününe sıgdırılan önem torenlerinin hemen ardından ihmal bahçesine dönüşür. Bir sonraki yıla kadar akın akın turizme sahne olması beklenen alanlar hayvanların otlak yerine döner. Bu da ciddi bir planlama, hayata gećirilen projelerin denetimiyle mümkün olur.

KAYNAKÇA VE DİPNOT
-----------------
(1) Malazgirt ve köylerini n nüfusu 2019 verilerine göre, 51 000 kabul edilmektedir.
Bulanık ilçesi ise 80 000 olarak düşünüldüğünde, Malazgirt'e bağlanması halinde 50 000 'lik kısmı bağlanma çerçevesinde düşünülebilir.

Muş ilı bakımından kayıp nüfus, muhtemelen 100000 bin civarı olabilir. Yeni yapılanmayla telafi edilir
.
(2) Malazgirt için göç nedenlerinin başında sosyal , siyasal istikrarsızlık ve ekonomik sıkıntılara dayalı nedenler gelmektedir.

(3) Değişik zamanlarda yapılan resmi ve gayri resmi kazılar ve diğer nedenlerle elde edilen tarihi eserler, çevre il ve ilçelerde müzelere korunmak amacıyla gönderilmiştir. 
Bunların başinda Erzurum müzesine gönderilen tarihi eserler yer almaktadir.

(4) Kulp, Hınıs, Solhan, Patnos, Adilcevaz, Ahlat
Erentepe , ilçeleri olarak düşünülebilir



Bu yazı 193 defa okunmuştur.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
  • KÖYLERİMİZ
    KÖYLERİMİZ
  • Bebişler
    Bebişler
  • FANTASTİK
    FANTASTİK
  1. KÖYLERİMİZ
  2. Bebişler
  3. FANTASTİK
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • EMANÊ MÜTHİŞ PERFORMANS
    EMANÊ MÜTHİŞ PERFORMANS
  • EMANÊ VE DENGBÊJ KAZO
    EMANÊ VE DENGBÊJ KAZO
  • BULANIK GÜLÇİMEN
    BULANIK GÜLÇİMEN
  • MATRİX HASAN
    MATRİX HASAN
  • HDP MUŞ MİLLETVEKİLİ ADAY ADAYI
    HDP MUŞ MİLLETVEKİLİ ADAY ADAYI
  • BULANIK
    BULANIK
  1. EMANÊ MÜTHİŞ PERFORMANS
  2. EMANÊ VE DENGBÊJ KAZO
  3. BULANIK GÜLÇİMEN
  4. MATRİX HASAN
  5. HDP MUŞ MİLLETVEKİLİ ADAY ADAYI
  6. BULANIK
VİDEO GALERİ
YUKARI